ملاقات مخصوصا گفتم كه ماه صفر است و لباس سياه در بردارم ، در باب شرفيابى هنوز عرض و يادآورى نشود تا ماه صفر بگذرد و كمى كه به آخر ماه مىماند ، به هيچ وجه يادآورى نشود ، بلكه قرار شرفيابى را به ماه نو بگذارند . ولى گفتند چون روز ورود [ به ] شهر ، اعلى حضرت همايونى در سمت ميدان اسب‌دوانى سواره بودند ، در ورود شما كه جمعيّتى از دور به نظر آمده ، با دوربين نگاه فرموده‌اند [ و ] براى تحقيق سواره فرستاده‌اند [ و ] ورود اين بنده به آن جهت معلوم شده و همان‌روز ورود به عرض رسيده [ است ] . لهذا روز دويّم ورود ، آجودان مخصوص را كه بعد ملقب به اقبال السّلطنه « 1 » شده بود ، محض اظهار « التفات » و « احوالپرسى » و « مرحمت » به منزل حقير فرستاده بودند ، عرض تشكر نمودم . روز چهارم ، اوائل روز ، يك نفر معقولى از بستگان جناب مستطاب اجّل آقاى ميرزا على خان امين الدّوله « 2 » - دام اقباله - آمده ، فرمايش همايونى را ابلاغ كرد كه شرفياب شويم . چون جناب ناظم الدّوله را نيز احضار فرموده بودند و جناب مستطاب وزير امور خارجه قبل از وقت سپرده بودند [ كه ] هروقت احضار فرمايند ، به ايشان نيز اطلاع داده شود ، خدمت ايشان كسى فرستاده ، اطلاع داده « 3 » ، فرموده بودند من و

--> ( 1 ) . رضا خان اقبال السلطنه ، پسر « آقا اسماعيل » پيشخدمت‌باشى سلام دربار ناصر الدين شاه در سال 1844 م . به دنيا آمد و در 20 سالگى ملقب به « عكاس‌باشى » و در 1886 م . ملقب به « اقبال السلطنه » گرديد . وى در سال‌هاى 1873 و 1878 م . در معيت ناصر الدين شاه به اروپا رفت و در چهارشنبه 24 رجب 1306 ه . ق . فرماندهى توپخانه را با 5000 تومان پيشكشى به دست آورد . روز جمعه 8 جمادى الثانى 1307 ه . ق . / 1890 م . در سن 48 سالگى درگذشت . آجودانيه باغ اختصاصى وى در شميران بوده است و يك كرور ثرور برجاى نهاد . ( فرهنگ رجال قاجار ، 32 - 33 ؛ روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ، 681 ) ( 2 ) . ميرزا على خان امين الدوله از رجال دوره قاجاريه ، كه مردى مطلع و نويسنده بود . مظفر الدين شاه قاجار او را به مقام نخست‌وزيرى ( صدر اعظمى ) برگزيد . وى در ترويج معادن و ايجاد كارخانه‌ها كوشيد و مىخواست اصلاحاتى به عمل آورد ، ولى با مخالفت‌هاى شديد روبرو شد . عاقبت شاه را به عزل او واداشتند . سرانجام در سال 1322 ه . ق . به علت بيمارى كليه در لشت نشاى گيلان درگذشت . از او اثرى به نام سفرنامه امين الدوله برجاى مانده است . وى مقام و منصب‌هاى متعددى را در طول عمر برعهده داشت ، از جمله 1866 م . منشى حضور ( قلمدان‌دارى ) ، 1871 م . رياست چاپارخانه‌هاى دولتى ، 1873 م . مديريت دار الشوراى كبرى ، 1881 م . وزارت وظايف و اوقاف ، 1897 م . وزارت داخله . در ضمن در سال 1878 م . براى تسليت درگذشت « ويكتور آمانوئل دوم » و تبريك شاه « هومبرت اول » پادشاه ايتاليا به‌عنوان نماينده مخصوص شاه قاجار به رم رفت . ( فرهنگ رجال قاجار ، 41 ؛ فرهنگ فارسى معين ، 5 / 3995 ) . ( 3 ) . در اصل : داد